استارتاپ یا به تعبیر درستتر استارتآپ، به عنوان یک مدل جدید کسب و کار، تحول بزرگی در تمام دنیا ایجاد کرده است. کسب و کارهایی که هرکدام سعی دارند بخشی از نیازها را رفع کنند یا با ارائه روشهایی آن را ساده نمایند و در نهایت با گذر از یک دوره نوپا بودن، تبدیل به شرکتهایی شوند که علاوه بر کسب سود فراوان، بازار بزرگی به دست آورند و موجب رضایت مشتریان خود شوند.
این شرایط، ایدهآلترین حالتیست که میتواند برای کسب و کار وجود داشته باشد اما مانند سایر کارها همیشه همه چیز آنطور که باید، بیدردسر و بدون دغدغه پیش نمیرود. شرایط مکانی، نداشتن آگاهی کافی، استراتژی اشتباه، شرایط بازار و هزار و یک دلیل دیگر میتواند به عنوان مانع بهشمار برود. در ادامه میخواهیم بررسی کنیم که استارتاپهای ایرانی با چه مشکلاتی و دست و پنجه نرم میکنند و چه راهحلهای پیشنهادی برای آنها وجود دارد.
شکلگیری و راهاندازی یک استارتاپ
راهاندازی استارتآپ مانند تمامی کسب و کارهای دیگر، قواعد و شرایط خاص خود را دارد. با رعایت این قواعد شما بخشی از راه را رفتهاید. این قواعد و شرایط در کنار ارکان اصلی استارتاپ قرار میگیرند. ارکانی که حکم استخوانبندی استارتاپ شما را دارند که شامل ایده، همموسس و سرمایه است. قواعد کار شما نیز تمام آن چیزیست که باید از ابتدا پیشبینی کنید و طبق آن استراتژی خود را تعریف کنید. متاسفانه بسیاری از استارتاپها این قواعد را نادیده گرفته و زیانهای آن را متحمل میشوند.
مشکلات استارتاپها در ایران
از جمله مشکلات اساسی استارتاپها در ایران میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱- عدم مطابقت ایده با بازار
ایده که یکی از ارکان راهاندازی استارتاپ بهشمار میرود، شرایطی دارد که میتواند موفقیت یا عدم موفقیت شما را تحت تاثیر قرار دهد.
شما با طراحی ایده خود تنها کسی نیستید که به این مشکل فکر کرده است و برای آن راهحل ارائه داده است، به علاوه در بسیاری از مواقع ایدههای مشابهی وجود دارد که در بازار با هم رقابت میکنند. در ایران به دلیل اینکه بسیاری از فعالیتها هنوز توجیه قانونی یا اقتصادی ندارند، ممکن است، اجرایی نباشند. به همین منظور ایده و روش اجرای آن را باید با شرایط بازار ایران مطابقت دهید.
۲- وجود تحریمهای اقتصادی و سیاسی
موضوع تحریمها برای استارتاپها از دو بعد قابل بررسی هستند:
الف) بعد سرمایهگذاری:
محدودیتهای قانونی و روابط بینالمللی یکی از موانع جدی برای استارتاپها بهشمار میروند، چرا که یک رکن مهم دیگر استارتاپها، سرمایه است که از طریق سرمایهگذاری شرکتهای بزرگتر انجام میشود. کشورهایی که در روابط بینالمللی خود مشکلی نداشته باشند، این سرمایهگذاری را از طریق منابع خارجی تامین میکنند، در حالیکه کشورهایی مانند ایران که در شرایط تحریم قرار دارند، در این زمینه با مشکلاتی زیادی مواجه هستند زیرا از یکسو نمیتوانند از سرمایهگذاری خارجی بهره ببرند، از سوی دیگر شرکتهای داخلی به دلیل محدود شدن روابط خارجی و کاهش مبادلات بینالمللی، توان اقتصادی کمتری دارند. این عامل نیز موجب میشود تا سرمایهگذاری داخلی بر روی استارتاپها نیز با چالش مواجه شود.
ب) بعد امکانات:
علاوه بر مشکلاتی که در زمینه سرمایهگذاری در شرایط تحریم برای استارتاپها وجود دارد، دسترسی به برخی امکانات نیز برای آنها با محدودیت مواجه شده است. از جمله رایجترین مشکلات، عدم توانایی استفاده از شبکه بانکی جهانی و دسترسی به فضای جهانی برای معرفی و ارائه محصول و خدمات است. چرا که استارتآپها در سراسر دنیا با گسترش بازار خود در کشورهای دیگر میتوانند به رشد و سوددهی برسند. امکانی که برای استارتاپهای ایرانی با چالش زیادی همراه است.
۳- بسترسازی نامناسب
اغلب استارتاپها در یک بستر الکترونیکی شکل میگیرند. این به معنای نیاز به یک بستر الکترونیک مناسب، همراه با قواعد و قوانین بهروز و کارآمد و همچنین تسهیل روند اداری برای شروع کسب و کار است.
۴- کمبود قواعد بهروز و کارآمد
قوانین به عنوان چارچوب کسب و کارها عمل میکنند، به همین دلیل اهمیت زیادی دارند. بیشتر قوانینی که با استارتاپها مرتبط هستند، قوانین مدرن هستند. قوانینی مانند تجارت الکترونیک. در نتیجه گستردگی این قوانین باید بهاندازهای باشد که بتواند نیازهای استارتاپها یا سایر کسب و کارهای نوین را پاسخ دهد. در غیر این صورت آنها را با چالش مواجه میکند. در ایران استارتآپ بسیار زودتر از قوانین آن وارد شدند، همین عامل موجب شده است که خلأهای آن در موارد مختلف بسیار احساس شود.
۵- پیچیدگی روند اداری
شروع تمامی کسب و کارها اعم از ثبت شرکت، راهاندازی کسب و کارهای نوین مانند استارتاپ، فعالیت در مشاغل آزاد یا حتی مشاغل خانگی نیازمند طی کردن فرآیند اداری است. این فرآیند الزاما نقطه منفی این کسب و کارها به شمار نمیرود چرا که موجب سامان دادن و در بسیاری از موارد ایجاد تسهیلاتی برای کسب و کارها میشود.
نکتهای که میتواند به عنوان یکی از مشکلات استارتاپها در ایران بهشمار رود، پیچیدگی و زمانبر بودن فرآیند اداری برای این مشاغل است. کسب و کارهایی که برای شروع فعالیت خود لازم است، مجوز و سایر مراحل ثبتی را طی کنند. در این بین روند اداری زمانبر، بسیاری از استارتاپها را دلسرد میکند که ممکن است، آنها را از ادامه راه پیشیمان کند. در این مسیر استفاده از هر ابزاری که بتواند این مشکل را بهبود ببخشد، اهمیت زیادی دارد. در هر صورت شما به عنوان موسس استارتاپ اولین شرطی که باید در نظر بگیرید، صبور بودن است.
۶- عدم مطابقت مهارت و تحصیلات
برای هیچکدام از ما به ویژه قشر جوان، دانشگاه رفتن مساله عجیبی نیست، انتخابی که گاهی منجر به اشتباه شده است. دانشگاه رفتن در ایران گاهی تبدیل به یک اجبار اجتماعی شده است که ما بدون در نظر گرفتن نیازها، بازار کار و حتی علاقه به دنبال آن میرویم. از سوی دیگر اغلب دورههای دانشگاه به تدریس آکادمیک میپردازند، روشی که جای خالی مهارت آموزی در آن بسیار خالیست. ترکیب این دو عامل موجب شده است، با وجود افراد تحصیل کرده دانش و مهارت کافی برای تاسیس و موفقیت یک استارتاپ با مشکل مواجه شود.
۷- عدم آگاهی از ضوابط استارتاپها
استارتاپها در یک کلام کسب و کار هستند. کسب و کاری که جوانب خاص خود را دارند. داشتن دانش صرف برای موفقیت استارتاپ کافی نیست. تجربه و استفاده از ابزارها دو عاملی هستند که میتوانند سرعت رشد شما را افزایش دهند. استفاده از افراد با تجربه و متخصص در هر امری یک ضرورت است. در کنار آن میتوان به ابزارهایی اشاره کرد که در تمامی کسب و کارها مشترک است.
آگاهی از قرارداد و نحوه تنظیم آن امری نیست که به آسانی بتوان از آن گذشت چرا که شما علاوه بر روابط همکاری خود، با دیگر اشخاص در ارتباط هستید و مدیریت منافع شما در گرو آگاهی و استفاده از ابزاری چون قرارداد به شمار میرود.
این موارد به دلیل حاکم بودن فضای قوانین و مشاغل سنتی بر ایران و عدم آگاهی برخی از افراد از مسائل حقوقی یک چالش جدی برای استارتآپها در ایران به شمار میرود.
۸- نادیده گرفتن حوزه مالکیت معنوی
همانقدر که کسب و کارها در قالبهای جدید متولد میشوند، قوانین نیز همگام با آنها پیش میآیند. نادیده گرفتن این قوانین علاوه بر اینکه میتواند فضا را برای هرگونه سوءاستفاده از کسب و کار شما ایجاد کند بلکه امکان یک شبه از دست دادن تمام اعتبار شما وجود دارد.
مالکیت معنوی به معنای ایجاد اعتبار و مالکیت برای کسب و کار شماست. شما همانقدر که مالکیت ملک تجاریتان را ارزشمند میدانید باید برای اعتبار خود نیز ارزش قائل باشید. بخشی از این اعتبار را برند برای شما به دنبال دارند.
یکی از مشکلات استارتاپها در ایران نادیده گرفتن این حوزه است. مواردی مانند حق کپیرایت، مسئلهای که به وفور میتوان آن را در کالاها و خدمات مختلف مشاهده کرد. محصولاتی که مشابه یکدیگر تولید میشوند، بدون اینکه حقوق یکدیگر را رعایت نمایند.
حرف آخر
رشد استارتآپها را با وجود تمامی مشکلاتی که بر سر راه آن وجود دارد نمیتوان نادیده گرفت چراکه بسیاری از خدمات و محصولات در سراسر دنیا از این طریق تامین میشوند. در ایران نیز علیرغم مشکلات بسیار، آنچه باید مدنظر قرار گیرد، گذر زمان و همکاری واحدهای مختلف با یکدیگر است که بتواند نقش تسهیلکننده داشته باشند. در این مسیر ما سعی کردهایم بخشی از اینبار سنگین را هر چند جزئی بهعهده بگیریم و شما را در امور حقوقی و قراردادی و ثبتی همراهی کنیم.
سحر حسینیان
افکارتان را باما در میان بگذارید